ยกระดับศักยภาพการย้อมคราม
พัฒนาและยกระดับกระบวนการย้อมสีครามของชุมชนให้มีศักยภาพและได้มาตรฐานมากยิ่งขึ้น
เผยแพร่เมื่อ 31 มีนาคม 2569
จำนวนผู้เข้าชม 0
ㅤหลังจากได้เนื้อครามจากการปลูกวิถีอินทรีย์แล้ว ขั้นตอนต่อไปคือการย้อม การย้อมครามธรรมชาติในปัจจุบันมีการนำความรู้ทางวิทยาศาสตร์มาใช้ร่วมกับภูมิปัญญาดั้งเดิม เพื่อให้ได้สีที่สม่ำเสมอและมีมาตรฐาน เหมาะกับการนำไปใช้งานจริงและตอบโจทย์ตลาดมากขึ้น
การเตรียมเนื้อครามและน้ำย้อม
ㅤการดูแล "หม้อคราม" เป็นขั้นตอนสำคัญ ปัจจุบันมีการนำเครื่องมือวัดค่า pH มาช่วยควบคุมความเป็นด่างให้อยู่ในระดับที่เหมาะสม (ประมาณ 10-11) โดยปรับสมดุลด้วยน้ำขี้เถ้าและปูนขาว พร้อมกับเติมสารอาหารให้จุลินทรีย์ครามด้วยน้ำมะขามเปียกหรือน้ำตาล เมื่อน้ำครามเปลี่ยนเป็นสีเหลืองอมเขียวและมีฟองลอยขึ้นมา แสดงว่าน้ำย้อมพร้อมใช้งานแล้ว
การย้อมและการทำปฏิกิริยากับอากาศ
ㅤก่อนย้อมต้องนำผ้าไปทำความสะอาดเพื่อลอกแป้งและไขมันออก จากนั้นจึงนำผ้าจุ่มลงในหม้อคราม เมื่อยกผ้าขึ้นมาสัมผัสกับออกซิเจนในอากาศ สีของผ้าจะค่อยๆ เปลี่ยนจากสีเขียวอมเหลืองเป็นสีน้ำเงินคราม หากต้องการให้สีเข้มขึ้น สามารถนำผ้าไปย้อมซ้ำและนำขึ้นมาให้สัมผัสอากาศหลายๆ รอบตามเฉดสีที่ต้องการ
การทำให้สีติดทนและได้มาตรฐาน
ㅤปัญหาที่มักพบในผ้าย้อมสีธรรมชาติคือสีตก การแก้ปัญหานี้ทำได้โดยนำผ้าที่ย้อมเสร็จแล้วไปซักน้ำสะอาดหลายๆ ครั้งจนกว่าน้ำจะใส จากนั้นอาจใช้เทคนิคแช่น้ำแกว่งสารส้มหรือน้ำเกลือเพื่อช่วยให้สีติดกับเส้นใยได้ดีขึ้น (Fixing) ปิดท้ายด้วยการตากผ้าในที่ร่ม มีลมพัดผ่าน โดยหลีกเลี่ยงการตากแดดจัด เพื่อให้ได้ผ้าย้อมครามที่มีสีคงทน ไม่ตกใส่เสื้อผ้าชิ้นอื่น และพร้อมนำไปตัดเย็บใช้งานจริง
กิจกรรมที่เกี่ยวข้อง
ปลูกครามตามฤดู
